Begin mei 2006 heeft Picasso's portret 'Dora Maar met kat' op een veiling bij Sotheby's in New York een recordbedrag van 95,2 miljoen dollar of 75,4 miljoen euro opgebracht. De op het geveilde doek afgebeelde vrouw was in Argentinië geboren en sinds 1926 in Parijs gevestigde Théodora Markovitch alias Dora Maar (1907-1997), dochter van een Kroatische architect en een plattelandse Française. Dora was een van de talrijke minaressen van Picasso, wiens gunsten (nu ja?!) zij genoot van 1936 tot 1945. De relatie tussen haar en Picasso verslechterde vrij vlug en van dan af begon de kunstenaar zijn model als 'wenende vrouw' op een wrede, verminkende manier te vervormen, allicht uit wraak en/of uit afgunst omdat ook zij zich als kunstenares -- eerst in de fotografie en daarna ook in het schilderen -- wilde manifesteren. Als eigenzinnige fotografe ('muze van Man Ray') bewoog Dora zich in het zeer libertijnse wereldje van de Franse surrealisten rond A. Breton, P. Eluard, G. Bataille e.a., dat in deze biografie op een indringende wijze wordt opgeroepen. Ortiz, een zelf in Buenos Aires geboren journaliste, beschrijft haar eigen verbeten zoektocht naar de "waarheid in Dora's leven", waarbij ook tal van andere Parijse avantgardekunstenaars en grote geesten (van Cocteau tot Lacan) de revue passeren. Picasso zelf, die als mens een narcistisch egoïst was met een van sadistische trekken niet gespeende persoonlijkheid, komt uit deze hele geschiedenis weinig fraai te voorschijn, precies als in een eerder verschenen publicatie van zijn eigen kleindochter Marina, Mijn grootvader Picasso (Leesidee 2002, p. 272). Ortiz ziet in Dora de "gevangene van een blik" (de controlerende, dwingende blik, eerst van de eigen ouders, daarna die van de 'meester'). Het oog is dan ook de centrale metafoor, of a.h.w. het leitmotiv in het hele boek, waarvan trouwens bijna alle hoofdstukken het woord 'oog' in de titel dragen. Voor Ortiz is het geval Dora in essentie een identiteitsprobleem. Na de voor haar dramatische breuk met Picasso heeft Dora -- een begaafde en zelfbewuste intellectuele vrouw, met een radicale politieke gezindheid -- alle verdere artistieke activiteit gestopt en de laatste vier decennia van haar leven, tot aan haar dood op 90-jarige leeftijd, doorgebracht in mystieke afzondering, compleet afgesloten van de buitenwereld. Deze op basis van intens speurwerk doorwrochte biografie heeft een interessant personage van de Parijse kunstscene tot onderwerp. De auteur neemt (te) weinig afstand van haar hoofdpersonage; haar nogal gezwollen stijl doet geforceerd-literair aan, maar dit zal allicht niet kunnen beletten dat de meeste lezers meer oog zullen hebben voor de authentieke dramatiek van de inhoud dan voor de vorm waarin die is weergegeven. Hoe dan ook een waardevolle, maar liefst kritisch te hanteren bijdrage aan de immense Picasso-literatuur. [Paul Huys]

Tot de verbeelding sprekende biografie van Dora Maar (1907-1997): surrealistisch fotografe, o.a. muze van Man Ray en bovenal minnares van Picasso. Met grote betrokkenheid, een enorm inlevingsgevoel en een analytische blik heeft de auteur het roerige leven van de (op de doeken van Picasso) ‘huilende vrouw’ in beeld gebracht. Op soms een enigszins surrealistische wijze beschrijft zij de kunstwereld ten tijde van het interbellum en laat daarbij een (te) grote groep avant-garde kunstenaars en geestverwanten de revue passeren (o.a. Georges Bataille, Paul Eluard, Brassaï). De obsessie van toen, het oog, blijkt een terugkerend element in de biografie. Tijdens het leven van de ‘gevangene van een blik’ draaide het niet alleen om het kijken, maar vooral ook om het bekeken worden. En om de grens tussen waarheid en illusie. De auteur maakte dan ook gretig gebruik van (onbewijsbare) psychoanalytische uitspraken, astrologische interpretaties en allerlei rijke associaties. De linken en betekenissen lijken eindeloos en vereisen oplettendheid van de lezer. Met zwart-wit beeldmateriaal in het midden van het boek en een bibliografie en personenregister achterin.